Wilma Stockenström

Geplaatst: 23 aug 2007 05:59 pm



Prachtige dichteres! En wat geweldig om daar toestemming voor te krijgen.



Om nog even op de vraag van carine terug te komen:

Aai, aai hoe komt het dat de wind zo waait?

Een veeg voor boetvaardigen,een klapzoen voor zondaars,

de wind zwiept en schuurt tot zuivere anomie

want jagen naar wind is de wind

Ik zat nog even naar deze regels te kijken.



In de titel/eerste regel komen de eerste woorden Aai, aai terug in het laatste woord waait.

Het is net of de regel zelf heen en weer gaat.

Zoals bladeren in een windvlaag soms rond gaan tollen over de grond.

Of ik zie ook de kruinen van bomen heen en weer gaan in de wind.

Mooi dat het zo werkt!



En over de betekenis:



Hij geeft zondaars een stevige zoen, een klapzoen!

In plaats van ze te beschuldigen en te straffen voor hun zonden.

Terwijl mensen die berouw hebben en boete doen voor slechte daden een veeg krijgen.

Is die veeg een soort 'veeg uit de pan'?

Dan krijgen ze dus een soort van berisping, een terechtwijzing.

Het kan ook zijn dat een veeg gewoon neutraal is, dat het staat voor een 'vlaag', een windvlaag.



Voor de wind maakt het dus niets uit of je nu zondaar bent of juist een brave mens.... Hij kent geen wetten. Het kan hem niets schelen.

Zoiets?



En in de 'mensenwereld' leidt zo'n houding natuurlijk tot 'wetteloosheid', tot anomie.



schuurt tot zuivere anomie



schuren lees ik in dit geval als een vorm van 'schoonmaken'.

Zoals je pannen kunt schuren met zand of een zeepsponsje tot ze blinken. Dat duidt ook al naar die zuivere anomie.

Voor de dichteres lijkt anomie een goede zaak.



'schuren tot' : net zolang doorgaan met schuren totdat alles zuiver is.



De wind waait gelijkelijk over ons allemaal.

Hij maakt ons allemaal tot de 'onschuldige mensen' (zuiver die we van oorsprong zijn?



want jagen naar wind is de wind



Dit lees ik zo:



Voor de wind bestaat alleen zijn eigen wereld en zijn eigen zijn.

Al die regeltjes en wetten van de mensenwereld vindt hij maar niks.



Het kan een soort kritiek op de apartheid zijn, zoals Dettie al suggereert.

Voor de wind bestaat geen verschil tussen mensen, ongeacht hun daden of huidskleur. Waarom voor mensen dan wel?



Maar ik lees er ook iets in dat voor alle mensen geldt, dat gaat over het mens zijn.



Grada



PS Ik ben erg benieuwd waar ik dit gedicht kan vinden.

Komt het uit een bundel? En van wie is de vertaling?

Ik ben zo benieuwd; zou het wel willen kopen!



_________________

'Do you think it's a whoozle?'

Geplaatst: 23 aug 2007 08:07 pm



Over het gedicht dat Carine:

ik ben er helemaal nog niet uit, Ariadne.

Ik zit te kijken naar jouw uitleg en die van Dettie, en dan weer terug naar het gedicht.

Ik heb zoiets van: ik snap alle woorden maar de samenhang/betekenis ontgaat me.

Iets simpels als "jagen naar wind" : wat is dat eigenlijk?

en is het "wind" of "de wind" (met lidwoord)?



Ik moet nog eens goed nadenken over je uitleg van "schuren", Ariadne, ik vind die wel goed gevonden.

Even laten bezinken en wachten tot ik wat meer tijd heb...



Het gedicht "Ecce homo" vind ik heel origineel.



Ik lees erin: de mens had geen enkele reden om de inspanning te doen rechtop te leren lopen, tenzij... waar het ging om het uitbeelden van de grote figuren van het toneel (waarschijnlijk is er nog veel meer in te vinden, maar dat is mijn eerste indruk).

Maar stel dat Aeschylus Clytaemnestra nu eens had uitgebeeld op handen en voeten en met bungelende borsten???? Dat zou men kunnen opwerpen.



Maar hij deed het niet, en haar figuur werd sinds Aeschylus een begrip, waaraan volgens Stockenström niet te tornen valt. Naar mijn idee had de dichter evengoed een andere naam kunnen noemen, maar gaat het erom dat het drama (de tragedie) de mens ertoe aanzette rechtop te lopen (niet de muziek, niet de schilderkunst).

Intrigerend idee.



Tiba.

Aai, aai hoe komt het dat de wind zo waait?

Een veeg voor boetvaardigen,een klapzoen voor zondaars,

de wind zwiept en schuurt tot zuivere anomie

want jagen naar wind is de wind



Ik zie het meer als een klaagzang.

Eigenlijk al door de titel.

aai aai zie ik niet als aaien maar als een (nood)kreet.



De wind staat niet goed. Alles wordt omgedraaid namelijk:

De boetvaardigen krijgen een veeg (worden gestraft) de zondaars krijgen een klapzoen. (Alles is mis, wat goed is wordt niet erkend.)

Er waait een kwade/slechte wind. Wat overblijft is anomie. Achter die slechte wind aangaan levert alleen maar wind (lucht/niets/slechte dingen) op.



Dettie

Geplaatst: 27 aug 2007 05:45 pm



Ik vind het prachtig al die reactie op mijn vraag, blij ook met de vele

positieve commentaren op deze naar mijn mening zeer grote dichter,

een schitterend mens moet het zijn, als je haar teksten leest,

bedankt ook Dettie voor jou visie, ik ben het eigenlijk wel met je eens, ik hoor ook wel dat klagende, dat oncontroleerbare, uitgestrooide ...

Gedichten zijn zelden eenduidig en dat maakt misschien juist de rijkdom

uit van poëzie.



grtjs carine

Geplaatst: 27 aug 2007 07:49 pm



Ha Dettie,



Dat 'Aai, aai' lees ik ook als jammerklacht, niet als 'aaien' of zoiets. Maar daardoor wordt de werking met 'waai' niet minder ''wervelwindachtig''.



Wat ik me wel afvraag - in alle openheid en respect - is of we bij dichters uit Zuid-Afrika niet al snel geneigd zijn om te denken (misschien wel te hopen?) dat ze de apartheid aanklagen......????

Terwijl dat misschien niet meteen de eerste bedoeling is van die dichters????

Zo is bijvoorbeeld Elisabeth Eybers (een prachtige dichteres!) uit Zuid-Afrika bij mijn weten niet echt in haar werk bezig met de apartheid, maar meer met heel persoonlijke en algemeen-menselijke onderwerpen, zoals bijvoorbeeld haar overgevoeligheid en haar ziekte.



Ik ken deze dichteres Wilma Stockenström niet, dus bij haar vind ik dat nu moeilijk te zeggen nog.



In elk geval lees ik in dit gedicht niet meteen een directe aanklacht tegen het regiem. In het andere gedicht, Ecce Homo, dat leni plaatste ook niet meteen.



Ha Carine,

Zeker is dat de rijkdom van poëzie lezen. Helemaal mee eens!



Grada

_________________

'Do you think it's a whoozle?'

Glansspreeubekentenis.



Uit donker geglip na goddelikheid

ewe vlug van luister ontdaan,

wil ek wip-wip kleur beken.

In die glansspreeuverskuiwing

van glans na vergetelheid

verloor ek behae aan hopeloos

ek-spreeu sus, spreeu so- ek wees.



Altyd bly vlieg van die tak

om jou oulikheid op te vysel

boek-boek by sandale en vellies,

spreeu sus, spreeu so te bly

van vergetelheid, glans; nooit

ophou hunker na einddeurlewing

tot blou en groen en veergeworde vlam.



In my glansspreeubekentenis

wip ik van waarheid verlig

na duister skadu en ondeug,

tintel ek uitspattig van veer,

lastig en eentonig van taal

en bekla en beken en bly ek

voël van glans en van vergetelheid



uit: Van vergetelheid en van glans. 1976



spreeu = spreeuw

na = naar

ek = ik

behae = behagen

vellies = mocassins

einddeurlewing = voleinding

bly = blijf

voël = vogel



leni