Griekse mythen en poëzie

Geplaatst: 17 mei 2004 04:28 pm



DAEDALUS EN ICARUS.



Daedalus, een Athener van koninklijke bloede, was een talentrijk architekt en uitvinder. Toen hij in een vlaag van jaloersheid de zoon van zijn zuster, zijn leerling nog begaafder dan hij, had gedood, werd hij ter dood veroordeeld en moest hij vluchten. Hij kwam samen met zijn zoontje Icarus terecht op Kreta bij koning Minos.

Daar bouwde hij vele wonderlijke zaken, o.a. het prachtige koninklijk paleis en het labyrint waarin het monster de Minotaurus werd opgesloten. Verteerd door heimwee naar zijn vaderstad wilde hij terugkeren, maar Minos liet hem niet gaan. Toen zocht hij zelf een oplossing: hij maakte voor hemzelf en voor zijn zoontje Icarus vleugels van de pluimen van vogels die hij verbond met was en aan hun armen en schouders bevestigde.

Voor ze van het eiland vertrokken, gaf hij uitgebreid richtlijnen aan zijn zoontje: als hij te laag zou vliegen zou het schuim van de golven van de zee de vleugels zwaar maken en zou hij in zee storten; als hij te hoog zou vliegen zou de was door de hitte van de zon smelten. Hij moest de middenweg kiezen, dat was de enige veilige.

Zo vertrokken ze door het luchtruim. Aanvankelijk ging alles goed, maar verrukt door de vrijheid van het vliegen werd Icarus overmoedig. Hij vloog steeds hoger en hoger, de zon tegemoet, en sloeg de raadgevingen van zijn vader in de wind.....de was smolt, de veren verschroeiden...en Icarus stortte in zee.

Het eiland waar hij begraven werd heet sindsdien Icaria en de zee errond de Icarische Zee.

Nog eeuwen later heeft deze legende dichters geïnspireerd.



[img][url]http://www.mh2.dds.nl/latijn/brueghel.jpg[/url][/img]

De val van Icarus

De legende van Daedalus en Icarus inspireerde tal van schilders.

Zo ook Pieter Breughel de Oude.

In zijn schilderij "De val van Icarus" (ca1558) staat echter niet het drama van Icarus centraal.



Het merkwaardige van dit schilderij is dat men Icarus, gevallen in het water, nauwelijks opmerkt. Centraal op de voorgrond staat de boer die ploegt. Het leven gaat verder, de natuur vervolgt zijn gang terwijl het drama zich op de achtergrond voltrekt. Niet voor niets wordt dit schilderij (te vinden in het Museum voor Schone Kunsten te Brussel (ofte Musée des Beaux Arts) ook "Landschap met de val van Icarus" genoemd.



Eigenaardig genoeg werd dit schilderij op zijn beurt de inspiratiebron voor een aantal dichters. Via google vond ik de homepage van Bert-Jaap Koops en die vermeldt liefst 47 gedichten (meest buitenlandse) die handelen over Breughels "Val van Icarus". Zo voltrekt zich een cirkelbeweging: van legende vooral bekend door de Latijnse dichter Ovidius, via schilderkunst, terug naar de poëzie!



Judith Herzberg haalde ook haar inspiratie uit het schilderij De val van Icarus wat resulteerde in drie gedichten "De boer", "De zeeman" en "De visser".

Zie de zeer interessante scriptie daarover van Bert Jaap Koops. rechten.uvt.nl/koops/herzicar.htm



Val van Icarus



Ik heb niets gezien.

Hoorde veraf roepen.

Ken ook niemand die hem kende.

Heb trouwens geleerd me niet

met anderen te bemoeien,

me niet te verbazen, en zonder

opwinding en weemoed

te weten wat ik weet:

onhoorbaar zwenkt een vogel,

onzichtbaar knakt een strohalm,

en niets valt omhoog -

wie ben ik.



Toen vanmorgen, laat,

de zon opdoemde,

en wij, plots zwetend,

onze hoeden afzetten

en onze zonnebrillen op,

zo vonkte de zee,

hoorde ik wel iets,

ik zei nog: hoor je niets -

maar iemand uit de lucht

zien vallen? Nee.



Huub Oosterhuis

uit:Weg en omweg,

Lannoo/de Prom, Tielt/Baarn, 1996



Dettie

Geplaatst: 17 mei 2004 04:29 pm



Je hebt er wat moois van gemaakt, en met dat schilderij erbij, prima!



Groetjes. Tiba.

Geplaatst: 19 mei 2004 04:35 pm



Dat vergeet ik steeds te vragen. Wat gebeurde er eigenlijk met Daedalus? Stortte hij ook in zee?



Dettie

Geplaatst: 19 mei 2004 10:29 pm



Daedalus overleefde de tocht. Hij bezondigde zich immers niet aan de overmoed van zijn zoon (en overmoed wordt steeds gestraft bij de oude Grieken!). Het lijk van zijn zoon spoelde aan bij een eiland, niet ver van de kust van Klein- Azië (zeg maar Turkije). Daar werd Icarus door zijn vader begraven. Sindsdien heet het eiland Ikaria, en zo heet het nu nog steeds. Het eiland ligt (ben ik even gaan opzoeken op een kaart) iets ten westen van Samos.

De legende vertelt verder (opgezocht in het boek van Sophie Ramondt waar ik het al eerder over had) dat Daedalus veilig aankwam op Sicilië.

Hij vond er opnieuw werk in dienst van een vorst. Maar na de dood van zijn zoon vond hij geen vreugde meer in het leven.



Groetjes. Tiba.

Odysseus





Helena, de echtgenote van Menelaus, koning van Sparta, was de mooiste vrouw op aarde. Toen ze door Paris werd geschaakt (niet tegen haar zin, zeggen sommigen) en naar het verre Troje gevoerd, mobiliseerde Menelaus alle Griekse edelen (ze hadden immers een eed gezworen te hulp te snellen zo er haar ooit iets overkwam).



Odysseus, koning van Ithaca, bekend als listigste van alle Grieken, had echter weinig zin om zijn eed gestand te doen. Veel liever bleef hij bij zijn echtgenote Penelope en zijn pasgeboren zoontje Telemachus. Toen men hem kwam halen om deel te nemen aan de tocht naar Troje, deed hij dus alsof hij krankzinnig was: hij ploegde het strand en in de voren strooide hij zout. Maar Palamedes doorzag de list en gooide de kleine Telemachus voor de ploeg. Behendig leidde Odysseus de ploeg om zijn zoontje heen...Daardoor had hij het bewijs geleverd van gezond verstand, gaf zich gewonnen en trok mee ten strijde...



wordt vervolgd...



Schilderij Odysseus en penelope

Francesco Primaticco 1545



Odysseus I



Welkom in de zaal van jaloezie.

Er laait een vuur. Er hangt

Een niet te buigen boog. Honden

Leggen tongen naast hun mond.

Haal diep adem en ga dáár staan

waar Penelope zou zijn verschenen

(uit het niets waar schoonheid

altijd uit verschijnt), en vang

de flits waarin je haar nog bent,

incasseer de blikken van de vrijers,

één voor één. Hun oogwit blikkert

als het jouwe zoals dat blikkerde

toen jij daar lag, likkend aan

haar laatste glimp als aan de rand

van een tequilaglas. Oppervlak

was zij, fantoom in tegenlicht.

De rest heet: de finale van het epos.

Roei je evenbeelden uit, en eis haar op.

Jij bent haar wederhelft,

Rond nu dus af haar tergende gewacht.



Willem Jan Otten

Uit: Eerdere gedichten,

Van Oorschot, Amsterdam, 2000



Tiba

copyright Leestafel-Tiba

Geplaatst: 04 jul 2004 06:31 pm



Dat heb je weer prachtig gedaan Dettie . Dat schilderij en gedicht erbij. Schitterend is dat!



Tiba.