Antjie Krog (ja in het Afrikaans)

Geplaatst: 10 sep 2007 09:03 am



Ik dacht dat je bedoelde dat je je per uitzondering gedwongen had door te lezen (voor deze discussie), maar dat je gewoonlijk afhaakte.



Nu je vraag: schieten deze gedichten hun doel niet voorbij?

En Willeke vraagt zich af: wat ligt voor mij persoonlijk nog binnen de grens?



Tja, moeilijk om beantwoorden allebei.

Ik denk eigenlijk dat ze hun doel niet voorbij schieten. Ze maken me kwaad en verdrietig. Ze maken me verontwaardigd enz...

Hoever kun je gaan, waar ligt de grens? Het verhaal dat je vertelt van die beul met zijn detalis... dat gaat té ver volgens mij. Voor de nabestaanden is dat inderdaad niet te dragen. Ook op TV filtert men de beelden van gruwelijkheden, en maar goed ook. Men moet erover berichten en getuigen, maar er zijn wel degelijk grenzen aan wat men zegt en toont.

Waar die grens ligt, daat is moeilijk. En wellicht ligt die voor ieder anders?



Maar over dit gedicht nu, volgens mij gaat dit niet te ver.

Willeke zegt dat kunst en poëzie ook als taak heeft te verontrusten, en daarmee ben ik het eens. Ik denk daarbij ook aan het feit dat poëzie in bepaalde tijden in bepaalde landen de enige vorm van kritiek was die bestond,vaak ondergronds verspreid. Dat daar soms gruwelijke details in staan, moet volgens mij kunnen, mits men niet overdrijft. Ik denk wel dat over het algemeen de mensen daardoor wel degelijk wakker geschud worden.



Zoals Antjie Krog het hier beschrijft, met 2 regels die gruwel opwekken, en dan het effect op de dag beschrijft, en wat er omgaat in haar hart, en zich dan persoonlijk tot het kind richt, om dan te eindigen met die prachtige regel, waarin ze zegt wat zij als dichter kan doen....

Ja, zo moet dat volgens mij kunnen. En het is een prachtig gedicht, maar zelf vind ik het bijna heiligschennis dit zo te noemen, zoals ik in het begin al zei.



Tiba.

Geplaatst: 16 sep 2007 07:29 am



Vorige week heb ik beloofd een weekje na te denken over het gedicht van Antjie Krog en de heftige discussie die daarop volgende. De discussie heeft me behoorlijk in verwarring gebracht en aangegrepen omdat beide gaan over een van de meest wezenlijke eigenschappen van de mens, namelijk de neiging of affectie tot geweld, wraak en wreedheid die we elke dag kunnen zien. Ten eerste natuurlijk in de werkelijkheid van alledag maar ook in de overvloed van geweld die over ons wordt uitgestort in films, (vooral ook in teken- en animatiefilms voor kinderen), tv-series, en boeken, vooral thrillers die steeds bloediger worden. Voor dat alles is een grote markt en ik moet bekennen dat ik ook regelmatig naar zo’n Engelse, heel goed gemaakte, maar ook steeds extremer wordende tv-thriller kijk.

Trouwens vanaf onze jeugd zijn we volgegoten met geweld, vooral degenen onder ons die een godsdienstige opvoeding hebben gehad. Na alle oorlogen en slachtpartijen in het Oude Testament werden we in het NT vergast op de moord op de onnozele kinderen, het aanbieden van het hoofd van Johannes de Doper aan Salome, en de marteling en kruisiging van Jezus. Het kruis met Christus, soms heel realistisch in beeld gebracht hangt nog als troostgever in vele huiskamers. Opvallend en veelzeggend, niet de verrijzenis is de troost, maar het lijden, door het geweld veroorzaakt. Al deze verhalen, en alle mooie gelijkenissen van Christus, die meestal de liefde predikte, (we kunnen hem ook gerust een dichter noemen) hebben niet kunnen verhinderen dat zijn volgelingen vooral in de Middeleeuwen en in zijn naam ongekend doorgingen met marteling en slachting, slechts overtroffen door de fascisten en communisten in de twintigste eeuw.

Naast deze , zeg literaire gewenning aan het geweld, kennen we ook de dagelijkse berichten over moord, liquidaties en bomaanslagen. En zeker niet te vergeten de ruim 1000 doden die in Nederland in het verkeer vallen, (in België 2000), opgeofferd aan ons gemak en de economie. Geweld zit in ons hele wezen, en komt tot uiting in fascinatie en acceptatie.

Er zijn dichters die geweld tot onderwerp nemen, niet om het te exploiteren, maar om het te bestrijden. Het tragische daarbij is dat deze gedichten bijna uitsluitend gelezen worden door gelijkgestemden, het is meestal een preken voor eigen parochie. Dat geldt ook voor de relatief kleine groep die deze site leest. Daar komt nog bij dat bedoelde gedichten vaak over het verleden gaan. Neem het gedicht van Antjie Krog. Waarschijnlijk gaat het over de studentendemonstratie in Soweto in 1976 waarbij de ZA’se politie een slachtpartij aanrichtte. Ik heb er niets op tegen dat Tiba dit plaatste, het gaat me aan mijn hart dat het bij haar kerft en snijdt, zoals ze zegt, en ze het toch herleest. Vanwaar deze zelfkwelling? Tiba denkt dat dit gedicht bij zou kunnen dragen aan vermindering van het geweld in Zuid-Afrika, of misschien bijgedragen heeft en tevens aan het einde van de apartheid. Daarin zou je best eens gelijk kunnen hebben, Tiba. Antjie Krog was toen 24, was studente, en zag het misschien wel voor haar ogen gebeuren, ze was er als Zuid-Afrikaanse in ieder geval direct bij betrokken. Ze was zo vol verontwaardiging, woede en vooral ook droefheid om iemand die ze een naam geeft, Sonnyboy, en misschien wel kende, maar dat doet er niet eens toe. Ze moest dit gedicht wel schrijven en publiceren, en overal voordragen als ze de kans kreeg. Ik ben blij dat je dit gedicht geplaatst hebt, Tiba, ik begrijp het nu volkomen.



Pieter

Geplaatst: 16 sep 2007 07:53 am



Bedankt voor je uitleg, Pieter.



Tiba.

Geplaatst: 27 nov 2007 10:44 pm

Uitspraak van Antjie Krog:

'Je schrijft gedichten met je tong. Je schrijft op wat je hoort. Zoals andere mensen muziek horen als ze noten lezen, zo hoort de dichter het geluid van een gedicht. Daarom houd je van poëzie, omdat je houdt van het geluid van medeklinkers, omdat klinkers je vertederen, omdat je tweeklanken voelt kloppen in je borst. Klank is de oerwortel van poëzie.'

Hier kan ik me zo helemaal in vinden.

Poëzie = klank.



Grada

Geplaatst: 27 nov 2007 11:28 pm



Oh jee!

Nu pas lees ik de hele discussie hierboven over het door tiba geplaatste gedicht uit de Townshipdagboeken.



Wat voelt mijn vorige berichtje nu raar.

Hoewel? Beide zijn van Antjie Krog: haar uitspraak en haar gedicht.

Ik voel in beide gevallen erg voor wat ze zegt.

Het komt bij me binnen als een soort thuiskomen.



Niet dat ik jullie nu weer wil opschrikken of de hele discussie weer wil oprakelen, maar omdat dit me zo aan het hart gaat, wil ik toch graag mijn reactie geven.

Ik heb er zelf ook al vaak artikelen en essays aan gewijd, omdat ik het zo belangrijk vind welke rol kunst, literatuur en poëzie kunnen spelen als het om menselijke en maatschappelijke betrokkenheid gaat.

Townshipdagboeken



hulle sleep hom aan sy bene soos 'n hond

hulle skraap sy brein in 'n gat in die grond

hulle trap dit vas met hulle stewels

dit was helder oordag

en stikdonker

dit hou nooit op in my hart nie

dit kom altyd terug

dit vreet my uitmekaar

Sonnyboy, rus in vrede my kind

ek vertaal jou vir vandag uit die dood



Antjie Krog

Uit Kleur kom nooit alleen nie

Kwela Books 2000

Aangrijpend, huiveringwekkend, bloedstollend, indrukwekkend, prachtig (toch dat woord...).



Ik schrik me ook rot bij de eerste regels. Ik zie het helemaal voor me zich afspelen.

En ik gruw van de 'onuitsprekelijke' wreedheid die eruit spreekt.

Tegelijkertijd vervullen ze me met een gevoel van opluchting, van respect en liefde.

Omdat iemand nu juist wel de moed heeft dit zo op te schrijven.

Omdat de waarheid gezegd wordt.

Omdat niets verbloemd wordt, niets hoeft te worden verbloemd.

Omdat je deze jongen, dit kind de grootste respect betuigt door niets af te doen aan zijn lot, dat nu eenmaal wel het zijne is, ook al is hij er zelf onschuldig aan.

En dat dat is wat ze wil bereiken, dat respect, die liefde, zie ik bevestigd in de regels die ze erna schrijft.

Die spreken, zoals tiba al zei, van haar compassie met Sunnyboy en zijn lot. Die vertolken haar diepe gevoelens en haar manier om hem tot leven te wekken.

Zo vergaat het mij ook als ik dit lees.



Bij mij bereikt Antjie Krog dus juist heel erg haar doel.



Antjie Krog heeft in haar schrijverscarrière al diverse prijzen ontvangen.

Een van de meest indrukwekkende is - vind ik - de Prijs voor Vrede en Cultuur, haar uitgereikt in 2000 door de Stichting Hiroshima.

Voor mij is dat een bewijs dat ze juist door haar manier van vertellen over de maatschappelijke misstanden in Zuid-Afrika een belangrijke bijdrage levert en veel mensen weet te bereiken.



Ik ben een groot liefhebber van Siegfried Sassoon, zoals sommigen hier al wel weten.

Hij schreef onder meer zeer expliciete gedichten over het lot van de soldaten in de loopgraven in Vlaanderen tijdens de Eerste Wereldoorlog. In zijn tijd brak een beetje een zelfde discussie los als hierboven. Virginia Woolf schreef daarover onder andere dit in een essay uit 1918.



'Er bestaat een mate van lijden, zo lijken deze gedichten ons lezers te vertellen, waarvan elke manier van uitdrukken behalve de meest expliciete ondraaglijk is. Schoonheid en kunst hebben dan het verdachte aura van universaliteit, waarin het lot van deze soldaten, deze jongens achter de horizon verdwijnt. Sassoon's gedichten willen geen troost of compromis in de vorm van 'poëzie'. Maar paradoxaal genoeg geeft Mr. Sassoon ons met zijn minachting voor pijnstillers en uitvluchten precies het ruwe materiaal van wat poëzie is.'



Zo voel ik het ook eerlijkgezegd.



een liefdevolle groet van Grada

_________________

'Do you think it's a whoozle?'

Geplaatst: 27 nov 2007 11:43 pm



Ik kwam hier om een gedicht van Antjie Krog te plaatsen naar aanleiding van de regels bij Raad de dichter.





Huwelijkslied 3



I

om aan jou te dink toen jy jonk was

en alles aan jou onbekend



jou hare vreemd, jou klere

jou taal, die reuk van jou tong



maar jou gesig volkomen leesbaar

en uitgelate oorgelewer aan my



nou, na dertig jaar, ruiken ons hare dieselfde

gorrel ons maagwande om dieselfde kos



jou gesig bied geen deurgang meer nie

ons het familie geword. ons veg



om te oorleef bymekaar soos twee oop monde

waar wie aanvang, waar wat wanneer afloop



in ons heiligste holtes weet geeneen nie

gevlot word ons soms deur voëlgesang



asof ons staan in 'n stoet van sterre

asof herfstbome die kleur van voetsole dra



as ek weg is weet ek eers hoe jou agterkop flits

hoe onagterhaalbaar jou skouers lê



elke woord tussen ons wreek toegewyd

het lewende gewig van dertig jaar



niemand noem dit meer praat niet. tog verlang my nek

na jou hande en tussen my blaaie liggies, soms, jou tong



Antjie Krog.

Uit: Verweerskrif (vert. Lijfkreet).

Uitgeverij Umuzi 2006



oorgelewer - overgeleverd

gorrel - borrelen

kos - eten

geword - geworden

oop monde - open monden

gevlot - zweven

agterkop flits - achterhoofd staat

onagterhaalbaar - onnavolgbaar

wreek - wreekt

blaaie - schouderbladen

liggies - zachtjes



Grada

_________________

Do you think it's a whoozle?'