Filosoferen over poëzie

Geplaatst: 29 jul 2008 06:52 am

‘Ik vind neergeschreven net als uitgesproken taal sowieso een secundaire realisatie. Er zit ergens een stap te veel in het schrijfproces, een te bewust-rationele. Graag zou ik de taal in haar voortalige complexe bestaan vatten, daar waar er nog geen echte woorden zijn, maar veeleer clusters of sferen.’

Taal in haar voortalige bestaan vatten... en dit gaat over poëzie?



Kom je dan niet min of meer uit bij oote oote oe of tjielp tjielp? Dat zijn geluiden, uitstoten van klanken. Hoewel oote oote oe ook nog taal is.

Taal in haar voortalige bestaan vatten... Taal als er nog geen taal is vatten, dus eigenlijk wil je niets vatten... hooguit oerklanken, gebaren.

Maar als de taal er nog niet is kan je het ook niet benoemen, laat staan opschrijven. Het is onmogelijk om te vatten wat diegene wil vatten, we zijn zo opgegroeid met taal, dat is een onomkeerbaar proces.



Dettie

Geplaatst: 29 jul 2008 09:42



Ja Dettie, je hebt gelijk. Ik verwees ook al naar Jan Hanlo. Laten we het erop houden dat een dichter bij het dichten op zijn hoogste bewustzijnsniveau zit en al dat voortalige volkomen onzin is. Toch zou ik graag eens met iemand praten die dergelijek dingen verzint en opschrijft.



Ik bezin me nu op een ander aspect van het dichten namelijk: de originaliteit.



Pieter

Wat moeten we daaronder verstaan? Ik kom erop terug.

Geplaatst: 31 jul 2008 04:52 am



Voor mij staat vast dat originaliteit het wezen van het echte dichten is.

Bij een goed gedicht wacht je elke keer weer met spanning op de volgende regel, of je hem nou begrijpt of niet. Ik geef hier een voorbeeld van de dichter H.H. ter Balkt.



Zij draagt een glas water de trap op



voor W.

Regenbogen verdringen zich voor het raam

Zeeën verdringen zich onder haar voet

Zij draagt een glas water de trap op



Ik mag het hele gedicht hier niet plaatsen maar er volgen nog tien van deze fantastische strofen van drie regels. Je kunt het gedicht vinden in een interview met onderstaande link:



home.planet.nl/~ekker036/laatstenieuwsinterviews.html



De dichter vond dit in 1988 zijn mooiste gedicht van alle gedichten die hij tot toen had geschreven. Elke strofe heeft weer een verrassende gedachte, een verrassend beeld. Het is een liefdesgedicht. Ik kan het interview aan iedereen aanbevelen! Er staan nog een paar andere, volledige gedichten van ter Balkt in.



Pieter

Geplaatst: 09 aug 2008 05:44 am



Waarom mensen dichten en gedichten lezen zijn vragen die moeilijk zijn te beantwoorden omdat beide groepen zich dikwijls afvragen wat het nut van hun bezigheden is. Ik maak even gebruik van de hulp van Tiba die gisteren een gedicht van Menno Wigman plaatste. Het staat hieronder:





Misverstand



Dit wordt een droef gedicht. Ik weet niet goed

waarom ik dit geheim ophoest, maar sinds een maand

of drie geloof ik meer en meer dat poëzie

geen vorm van naastenliefde is. Eerder een ziekte

die je met een handvol hopeloze idioten deelt,



een uitgekookte klacht die anderen vooral verveelt

en 's nachts - een heelkunst is het niet.

De kamer blijft een kamer, het bed een bed.

Mijn leven is door poëzie verpest en ook

al wist ik vroeger beter, ik verbeeld me niets



wanneer ik met dit hoopje drukwerk vierenzestig

lezers kwel of, erger nog, twee bomen vel.



Menno Wigman,

Zwart als kaviaar,

Bert Bakker, Amsterdam 2001



Dit liegt er niet om! Hetzelfde gevoel bekruipt me ook wel eens als ik bijvoorbeeld een aantal gedichten van Achterberg, Komrij en zelfs Campert achter elkaar lees. Je hebt dan zoveel zonderlinge invallen, onverwachte wendingen en scherpzinnige clou's achter elkaar gelezen dat je helemaal niet meer weet wat je gelezen hebt. Hier ligt het grote verschil met proza. Het verhaal en de de redeneertrant van schrijver of hoofdpersoon blijven in je hoofd zitten en kun je meestal navertellen.

Dat is bij het lezen van gedichten niet mogelijk. Ik ben niet wijzer geworden. Waarom blijf ik dan (tot nu toe) toch gedichten lezen?

Ik geef hier binnenkort antwoord op en hoop dat ikzelf met het antwoord tevreden ben.



Pieter

_________________

"Hoed u voor de literatuur. Gebruik de woorden die het eerst bij je opkomen" J.P. Sartre

Geplaatst: 10 aug 2008 12:11 pm



De essentiële vraag voor lezers van gedichten is dus: waarom ben ik begonnen gedichten te lezen en waarom blijf ik ermee doorgaan? Want tegenover de verrassing die door de originaliteit van de dichter steeds weer wordt aangevoerd, en die de lezer nieuwsgierig maakt, staan de teleurstelling en verveling die in het gedicht van Benno Wigman hierboven zo mooi zijn uitgedrukt.



Vraag 1: Waarom begint iemand serieus poëzie te lezen, dus op de manier zoals wij het doen, dichtbundels kopen, Leestafel raadplegen, naar poëzieavonden gaan, etc.?



Pieter

Geplaatst: 10 aug 2008 06:54 pm



Misschien is het met poëzie zoals met elke kunstvorm: je wordt

geraakt door wat je leest of hoort of ziet. Ik vind poëzie de kern,

het essentiële, het fundament van elke vorm van kunst, zonder

poëzie blijft een schilderij een schilderij, het is de poëzie in de muziek die onze emoties en onze ziel raakt, zonder krijg je een leuk wijsje

of deuntje, poëzie kan je ook een fikse draai om je oren geven

vind ik, dat confronteren, verrassen, bevragen, dat doet ons denk ik

altijd weer naar poëzie grijpen, het is misschien ook een manier om het

'onuitsprekelijke' (in al zijn betekenissen) toch een taal en vorm te geven.

Als afsluiter, omdat het zondagavond is en ook om een beetje te

relativeren een tekstje van enkele jaren geleden:



Laten we het venster sluiten,

vrienden worden

of oud

de dingen vergeten

en de woorden

ach, de woorden

misschien moeten we

ze omzichtig

weer buitenvegen.



groetjes en prettige week ,



Carine