Jacques Perk (1859-1881) (ja)

Geplaatst: 21 aug 2007 07:26 pm



Wouter schreef:

Het is overigens nog steeds onduidelijk hoe authentiek het werk van Perk is, aangezien Willem Kloos de redactie van de achtergelaten gedichten op zich nam en vanuit zijn visie der tachtigers er een andere poetica dan Perk op nahield. Kloos was zelfs zo bevlogen dat hij - naar het schijnt - de pen ter hand nam en de gedichten van Perk zo redigeerde dat ze wat beter in de trant van de tachtigers pasten!

Dankzij onze bibliotheek kon ik al snel over Gedichten van Jacques Perk beschikken, uitg. door Tjeenk Willink in 1971. Volgens de eerste druk uit 1882, met de voorrede van Vosmaer, de inleiding van Kloos en andere door Kloos geschreven Perk-beschouwingen. Een en ander uitgebreid toegelicht door G. Stuiveling. Daarin wordt ruime aandacht besteed aan het bovenstaande. Ik ben nog nauwelijks aan de gedichten toegekomen, want in zowel de stukken van Stuiveling, als van Vosmaer en Kloos staat genoeg interessants te lezen.



Kortom een boeiend geheel, waardoor ik nog niet echt aan de Gedichten zelf ben toegekomen.

`

Wat schrijft Kloos bv. in de Inleiding?

"Literaire kritiek is geen wetenschap, waarbij men uitgaande van de waarneming, opklimt tot begrippen, wier inhoud nauwkeurig is bepaald, maar zelve een kunst, waar gevoel als opmerking en overreding voor waarheid geldt. Wel kan men door vergelijking en gelukkige combinatie een meer of min waarschijnlijk verband leggen tusschen de verschijnselen onderling of in hun betrekking tot historische of geographische toestanden - doch men zou, om van een enkel lied de zuivere waarde te leeren kennen, den juisten indruk behooren na te gaan, dien elk zijner kleinste elementen zal maken op den geest des hoorders, voor wien het is bestemd. Zin en schakeering van woorden en klanken, afzonderlijk en in hun schikking tot een melodie van lijnen en kleur, en het onvatbare daarachter, dat niet in het gedicht, maar in de ziel des lezers sluimert - de psychologie zou eerst zelf een wetenschap moeten geworden zijn, eer wij er aan denken mochten, de ontwarring dier webben te beproeven."



Het In Memoriam dat Kloos schreef voor Perk komt op mij inderdaad meer over als zijn pleidooi voor L'art pour l'art (l'art pour l'art = de kunst om de kunst, d.i. zonder enige bijbedoeling; het devies van Willem Kloos en andere Mannen van Tachtig, vooral van Van Deyssel; kunst zonder stichtelijke, vaderlandslievende, lerende of huiselijke strekking/DBNL), waarbij Perk naar voren geschoven wordt als de eerste vertegenwoordiger daarvan.



Vosmaer laat zich voorzichtig uit over het geloof van Perk:

"De ernstige vragen des levens overdacht hij ernstig. In 1879 schreef hij in een opstel zijne "Gedachten over God" neder. Zijn toenmalig vrijzinnig protestants beginsel, met zijn geloof aan vrijheid en ontwikkeling, als behoefte des menselijke geestes, verdedigde hij eens als jongman van nauw twintig jaren tegen eenen voorstander van het autoriteitsgeloof, en hij noemde zich toen een beslist voorstander der modern godsdienstige richting. Daarop volgde eene wijle, waarin hij zich als fatalist uitte. Wat was zijn geloof? Weefde zijne poëzie pantheïstische draden door zijne overtuiging? Was hij religieus zonder religie? Behoorde hij tot hen voor wie bij de vragen over oneindigheid en godheid geene formule bestaat, maar eene Ahnung, eene hoop? In hoever was het vlijmend sarcasme zijner gloeiende ziel gemeend, in hoever slechts dichterlijke opbruisching? Wellicht van dit alles iets. Maar aan geene beslissing kan ik mij wagen.

Zooveel is voor mij zeker, dat hij althans geloofd heeft aan dat naamloos hoogere, waartoe sommigen zich door den godsdienst, anderen door het schoone zoeken te verheffen."



Ik ga aan de teksten (na de gedichten gaan ze weer verder over de "Perk-strijd") minstens zoveel plezier beleven als aan de gedichten. Wordt vervolgd.



Librije

Geplaatst: 22 aug 2007 05:56 pm

Dettie schreef:



Bekentenis



De bron van warmte en licht was zacht gezonken

Op 't ver gebergte en tintte d'avondstond,

In iedre vezel waarde weelde rond,

Die met de koele dauw werd ingedronken:



Wij doolden om: haar starende ogen blonken,

Een blijde glimlach glinsterde om haar mond,

't Was, of me aan haar geheel een leven bond...

Zij oogde naar de kim van purpervonken:



Mathilde! ik heb u lief... Zo waar die kammen

Te morgen weer in purper zullen vlammen,

Wordt gij bemind. Gij zijt zo godlijk-schoon!...



Zij deed als een, die iets op 't hart voelt branden -

Toen sloot zij mij de lippen met de handen,

En... bloosde de avondzon heur bleke koon?



Jacques Perk (1859-1881)





De idylle van Jacques Perk en de mooie Walin zou slechts enkele weken duren. Toch inspireerden deze hopeloze liefde en de prachtige natuur in de omgeving van La Roche de dichter tot het schrijven van honderden sonnetten.

Perk idealiseert deze onbereikbare geliefde in zijn gedichtenbundel 'Mathilde'.



Dettie

Denk dat ik mij eens in deze bundel ga verdiepen. Ik vind dat dit gedicht ook nu nog aanspreekt. Toch een prachtig beeld, die zon, als vergelijking met de vrouw, Mathilde, in het gedicht. Heeft mij alvast nieuwsgierig gemaakt naar de hele bundel.



Het citaat van Wouter hierboven lijkt mij ook wel eens interessant om uit te pluizen.



Rutger

_________________

Geduld, eenvoud en mededogen (Tao).



blog.seniorennet.be/mijn_boekenhoekje

Geplaatst: 23 aug 2007 08:16 pm



1. Deinè Theos *



2. Met weekblauwe ogen zag de oneindigheid

3. des hemels naar de donzen rozenglans,

4. waar Zij in daagde: een breedgewiekte krans

5. van zielen had zich onder haar gereid. *



6. Een geur van zomerbloesems begeleidt

7. de zang van zonnen - duiven - die heur trans *

8. doorgloren * in eerbiedige rondedans

9. om Haar, wier * glimlach sferen groept en scheidt:



10. "Schoonheid, o, Gij, Wier naam geheiligd zij,

11. Uw wil geschiede; kome Uw heerschappij!

12. Naast U aanbidde de aarde geen andere god!



13. Wie eenmaal U aanschouwt, leefde genoeg:

14. Zo * hem de dood in deze stond * versloeg ...

15. Wat nood? * Hij heeft genoten het hoogst genot!"



Jacques Perk (1859-1881)

Uit: Gedichten van Jacques Perk

met voorwoord van W.Kloos uitgeverij J. van Looy

Amsterdam 1906



* Deinè Theos (regel 1.) = Ontzagwekkende Godin (Grieks)

* gereid (regel 5.) = in een rij opgesteld

* trans (regel 7.) = troon of toren

* doorgloren (regel 8.) = doorschijnen (zoals de zon door de wolkenranden)

* wier (regel 9.) = van wie

* Zo (regel 14.) = als

* stond (regel 14.) = moment

* Wat nood? (regel 15.) = Wat geeft het?



Ik kan niet zeggen dat ik dit nu een van Perks mooiste gedichten vind.

Het klinkt een beetje overdreven allemaal.



Toch heb ik het geplaatst. Waarom?

Omdat ik het eerder had over de godsdienstopvatting van Perk en de Tachtigers.

Dit sonnet geeft daar een heel goed voorbeeld van.

Want wat hield die godsdienst van hen in?

Zij dienen de Ontzagwekkende Godin.

En wie is dat dan?

Zij is de Schoonheid.

De schoonheid in de natuur, maar ook in de kunst en in het lezen van mooie boeken en gedichten, het luisteren naar muziek.

Dat maakt hen gelukkig en geeft hun eerbied voor het leven.

Daardoor kunnen ze ook met vertrouwen uitzien naar de dood.

Want als je eenmaal van de schoonheid hebt genoten, dan kun je rustig sterven (regel 14 en 15).



Opvallend is dat Perk in plaats van het 'gewone' Onze Vader een gebed tot de Ontzagwekkende Godin plaatst, maar wel de woorden van dat traditionele gebed gebruikt.

Sommige mensen zouden dat blasfemisch (= beledigen van god en godsdienst) vinden.

Ik vind dat het kan en mag.

Het geeft een andere kijk op hoe je ook gelovig kunt zijn.



Wat vinden jullie van dit gedicht?



Grada

Geplaatst: 23 aug 2007 08:44 pm



eerste indruk:

ik zou dit geen geloof noemen maar eerder verering voor een ideaal als de Schoonheid. In de beelden vind ik o.a. zowel verwijzingen naar Maria uit het katholicisme als naar de godin Venus (godin van liefde én schoonheid, symbool: duiven). Volgens mij heeft dit niets met godsdienst of religieus geloof te maken.

Het overnemen van de symboliek is hier volgens mij helemaal niet blasfemisch (maar ja, ik leef ook in een andere tijd als Perk).



Tiba.

Geplaatst: 23 aug 2007 08:59 pm



Mooi dat je dat opmerkt van die duiven, tiba.

Daar had ik overheen gelezen.



Welke verwijzingen lees je naar de figuur van Maria?



Ik kan me wel wat voorstellen bij je opmerkingen, maar ik heb toch wel bedenkingen.



1) De Tachtigers zelf zagen de Schoonheidsverering wel als hun godsdienst, die ze in de plaats stelden van het traditionele christelijke geloof.

Zie ook het beroemde vers van Willem Kloos:

"Ik ben een God in het diepst van mijn gedachten."

Dat was letterlijk bedoeld, niet als een soort van beeldspraak.

Dus om dan te zeggen dat het daar niet om gaat bij hen, dan zou ik het gevoel hebben dat ik hun geen recht doe. Dat ik ze niet serieus neem.

Of noem het desnoods een religie zonder religie.



2) De verering van Afrodite/Venus was voor de Grieken/Romeinen in hun tijd ook het officiële geloof. Ook al lezen we het nu als mythen en 'verhalen'. Maar er zo mee omgaan, voelt voor mij in wezen als een vorm van ontkrachten van een (ooit) werkelijk bestaand geloof. Daar ben ik niet voor.



Ariadne

_________________

'Do you think it's a whoozle?'



Laatst aangepast door Grada op 25 aug 2007 08:35 pm, in totaal 1 keer bewerkt

Geplaatst: 23 aug 2007 08:59 pm



Mooi dat je dat opmerkt van die duiven, tiba.

Daar had ik overheen gelezen.



Welke verwijzingen lees je naar de figuur van Maria?



Ik kan me wel wat voorstellen bij je opmerkingen, maar ik heb toch wel bedenkingen.



1) De Tachtigers zelf zagen de Schoonheidsverering wel als hun godsdienst, die ze in de plaats stelden van het traditionele christelijke geloof.

Zie ook het beroemde vers van Willem Kloos:

"Ik ben een God in het diepst van mijn gedachten."

Dat was letterlijk bedoeld, niet als een soort van beeldspraak.

Dus om dan te zeggen dat het daar niet om gaat bij hen, dan zou ik het gevoel hebben dat ik hun geen recht doe. Dat ik ze niet serieus neem.

Of noem het desnoods een religie zonder religie.



2) De verering van Afrodite/Venus was voor de Grieken/Romeinen in hun tijd ook het officiële geloof. Ook al lezen we het nu als mythen en 'verhalen'. Maar er zo mee omgaan, voelt voor mij in wezen als een vorm van ontkrachten van een (ooit) werkelijk bestaand geloof. Daar ben ik niet voor.



Grada

_________________

'Do you think it's a whoozle?'



Laatst aangepast door Grada op 25 aug 2007 08:35 pm, in totaal 1 keer bewerkt