Eva Cox (ja)

Dettie schreef:



Hand





Toen er een hand uit de kast stak, niet opdringerig, eerder

bijna verlegen, traag kantelend in het bleke licht, nam ik

een stoel en moest even gaan zitten. Ik overdacht het

bestaan, het ritme ervan, de pitloze weekte, en besloot de

hand niet weg te slaan. Sindsdien deel ik de tijd, mijn

kast en mijn leegte, en het is waar dat ik voor het eerst en

haast tot mijn spijt afhankelijk ben, maar ik blijf opgelucht

dat het een hand is en geen tong, god verhoede een tong,

of een neus, wat neuzen teweeg kunnen brengen, hoe men

er in lorren gehuld achteraan moet, nee een hand, lege

hand, glad, verlegen, traag kantelend in het harde licht,

op het ritme van de zon en wat uren.





Eva Cox,

Uit: een twee drie ten dans,

De Bezige Bij



Persoonlijk houd ik niet van deze vorm van dichten, het is voor mij teveel neigend naar proza.

En Pieter:

Dit is een vorm van absurdistisch proza en helaas kan ik er geen poëzie in zien.

Op de inhoud wil ik graag apart nog eens ingaan, maar wat de vorm betreft ben ik het niet met jullie eens. Ik denk dat het door laten lopen van de tekst, zonder er de vorm van een gedicht aan te geven, jullie wellicht beïnvloedt.



Kijk maar eens wat je hier van vind:



Toen er een hand uit de kast stak,

niet opdringerig, maar bijna verlegen,

traag kantelend in het bleke licht,

nam ik een stoel en moest even gaan zitten.



Ik overdacht het bestaan,

het ritme ervan, de pitloze weekte,

en besloot de hand niet weg te slaan.



Sindsdien deel ik de tijd, mijn kast en mijn leegte,

en het is waar dat ik voor het eerst

en haast tot mijn spijt afhankelijk ben,

maar ik blijf opgelucht dat het een hand is



en geen tong, god verhoede een tong,

of een neus, wat neuzen teweeg kunnen brengen,

hoe men er in lorren gehuld

achteraan moet, nee een hand, lege hand,

glad, verlegen,

traag kantelend in het harde licht,

op het ritme van de zon en wat uren.



Als ik dit hardop lees, hoor ik het ritme dat bij poëzie hoort. Het klinkerrijm in de eerste zin valt op. En het eindrijm in de tweede strofe. Dat zie je anders misschien niet staan, maar het speelt wel een rol in de beleving van deze tekst als gedicht.

Na de derde strofe is het ritme niet overal even sterk, maar het klinkt toch heel anders dan wanneer je de oorspronkelijke proza-achtige tekst voorleest.





Dettie schreef ook:

Ook snap ik het gedicht niet maar toch qua inhoud spreekt het me erg aan.

En Pieter:

Eerlijk gezegd vind ik het een beetje onzin, wie helpt me om hier iets zinnigs in te zien, wat voor neus moet je hiervoor hebben?

Ik wil mijn ideeën daarover graag verder uitwerken om met jullie te delen, maar dat vraagt iets meer tijd. Ik kom er op terug. Absurdistisch vind ik het zeker niet, zelfs niet echt hermetisch.



Wat mijn keus voor dit gedicht betreft: ik heb alle gedichten maar 1 keer gelezen, ze waren allemaal een prijs waard. Ik heb toen gekozen voor het gedicht dat direct iets in beroering bracht. Gedichten moeten me raken, en hoe zeer ik ook houd van klassieke dichtvormen, beroering, ontroering, emotie oproepen staat bij mij voorop. Waarom het me raakt, zoek ik dan daarna wel uit.



Librije.

Het maakt mij niet zoveel uit hoe het is geschreven, ik bedoel in welke vorm het is gegoten. Maar ik heb het gedicht een paar keer hardop gelezen en ik vind het meer een surrealistisch verhaal, zeker geen absurdistisch proza.



Persoonlijk vind ik de beelden die het bij me oproept mooi, die hand uit de kast, een lieve, reikende hand, zo te lezen... Ze besloot de hand niet weg te slaan is natuurlijk heel realistisch in zo'n surrealistisch gegeven.



Het hele gedicht is eigenlijk zoals Librije's spreuk



[..] het zò zien

Zoals niemand het zag



Opvallend vind ik ook



traag kantelend in het bleke licht,



en



traag kantelend in het harde licht,



Opnieuw bevestigt dat voor mij dat er troost uit die hand spreekt.



op zich vind ik het qua inhoud erg mooi maar ik houd niet van deze vorm van poëzie. Het is, ondanks het fantasievolle, voor mij téveel prozapoëzie. Het is moeilijk uit te leggen wat ik bedoel, merk ik nu.



Dettie

Nu je het zo opgeschreven hebt, Librije, zie ik een grote overeenkomst in stijl met Kopland. Zien jullie dat ook? Librije heeft gelijk, het lijkt zo wel meer op een gedicht. Maar de inhoud spreekt me niet aan, helaas. Ik heb op het gedicht van Leonard Nolens gestemd, ofschoon ik tot dat moment geen adept van hem was.

Pieter

Hand



Toen er een hand uit de kast stak, niet opdringerig, eerder

bijna verlegen, traag kantelend in het bleke licht, nam ik

een stoel en moest even gaan zitten. Ik overdacht het

bestaan, het ritme ervan, de pitloze weekte, en besloot de

hand niet weg te slaan. Sindsdien deel ik de tijd, mijn

kast en mijn leegte, en het is waar dat ik voor het eerst en

haast tot mijn spijt afhankelijk ben, maar ik blijf opgelucht

dat het een hand is en geen tong, god verhoede een tong,

of een neus, wat neuzen teweeg kunnen brengen, hoe men

er in lorren gehuld achteraan moet, nee een hand, lege

hand, glad, verlegen, traag kantelend in het harde licht,

op het ritme van de zon en wat uren.





Eva Cox,

Uit: een twee drie ten dans,

De Bezige Bij

Ik heb eens gelezen dat een literair werk (zowel een gedicht als proza dus) zijn voltooiing pas vindt op het moment dat het door een lezer gelezen en geïnterpreteerd wordt. Iedere lezer brengt daarbij zijn eigen achtergrond, karakter, ervaringen etc. mee. Die spelen een rol bij het interpreteren van een tekst. Zeker bij een gedicht.

Van Eva Cox wordt gezegd dat sommige van haar teksten associatief zijn. Ik denk dat dat zeker voor de tekst hierboven geldt en ik realiseer me dat mijn associaties en interpretatie daarom niet bij iedereen op herkenning zullen kunnen rekenen.



Dettie merkte op: “de hand die uit de kast stak is surrealistisch” en ik kan me zo’n surrealistisch schilderij inderdaad heel goed voorstellen. Maar: waar houdt de beeldspraak op en moeten we een beschrijving surrealistisch noemen? Bij Van Londersele staat bv. : je zadelt mijn rug en sterk rijden we een nieuwe ochtend in. Daar kan ik me ook wel iets surrealistisch bij voorstellen. Ik ga dus eerst maar even van beeldspraak en symboliek uit.



De strekking van het gedicht is voor mij: een eenzame ik tot wie iemand voorzichtig toenadering zoekt en die daar aarzelend op ingaat.



Uit de kast associeer ik in eerste instantie met uit de kast komen: het moment waarop iemand besluit zijn geaardheid naar buiten te brengen. Alle andere woorden in de zin hebben er mee te maken: niet opdringerig, bijna verlegen, traag kantelend (voorzichtig je andere kant laten zien, van de andere kant zijn) in het bleke licht (nog niet het volle licht). Als iemand daarmee komt, zijn kwetsbaarheid toont, dan moet je inderdaad even een stoel pakken en gaan zitten. (Zie ook: nl.wikipedia.org/wiki/Coming_out ).



Toch neem ik dat niet persé letterlijk. De uitgestoken hand kan gewoon een kwetsbaar gebaar voorstellen: iemand biedt aarzelend een hand aan, daar had de ik niet op gerekend, ze overdenkt het bestaan, het ritme ervan (geboren worden, het leven doorgeven en sterven, waarna de cyclus zich herhaalt), de pitloze weekte (de lege, gevoelige plek binnen in haar) en besluit de hand niet weg te slaan.



De kast, de tijd, de leegte worden gedeeld, dat maakt haar afhankelijk en dat voelt eng. Maar omdat het een hand is, open en niet opdringerig, durft ze dat aan. De hand staat daarbij symbool voor een persoon met de beschreven eigenschappen. Een tong wil ze niet: die staat wellicht symbool voor een persoon met de daarbij behorende (associatieve) eigenschappen: te intiem, te direct, dwingende woorden sprekend, kwetsend. En een neus al helemaal niet: iemand die overal zijn neus in steekt, bemoeizuchtig, of juist onverschillig voor de wereld om zich heen: loopt gewoon zijn neus achterna of steekt die als een zwerver in een vuilnisbak.



Nee, dan een hand: de aarzeling lijkt weg, de warmte voor die hand (persoon) spreekt uit de laatste regels. Een lege hand (alles is nog mogelijk), glad (zonder ruwheid), verlegen (niet opdringerig), traag kantelend (zich langzaam aan haar openbarend) in het harde licht: ditmaal vol overtuiging zich presenterend. Het ritme van het bestaan (de levenscyclus) is het ritme van de zon en wat uren geworden: ze leven met de dag (en nacht) en beleven hun bestaan in uren.



Zo voelde het toen ik het de eerste keer las en het bleek daarna vreselijk moeilijk dat onder woorden te brengen. Dat is denk ik ook de kracht van poëzie: je voelt soms meer dan direct verklaarbaar is. Het brengt emotie over.

Ik wil absoluut niet beweren dat dit een juiste analyse van dit gedicht is: het is slechts mijn interpretatie, waardoor ik het niet absurd zou willen noemen. Ik ben heel benieuwd naar andere interpretaties/associaties.



Librije.

ik ben diep onder de indruk Librije.



Ik heb nu je toelichting 1 x gelezen en moest even gaan zitten...



Echt een openbaring voor mij, dit had ik er allemaal niet in gezien, mooi het hele gedicht bloeit open zo. Dankjewel.



Ik kom er nog op terug maar wilde alvast even reageren.



Dettie

Het is een prachtige analyse, Librije. En je houdt nog wat twijfel "achter de hand".

Pieter