Geplaatst: 30 nov 2007 01:28 pm
ik wilde Grada's manier van benaderen ook eens uitproberen en dat bevalt goed. Het maakt dat je beter kijkt.
Dank je!
Ook erg leuk dat je dat ondervonden hebt, Dettie. Fijn.
Het is ook echt zo, dat mensen beter gaan kijken. Daar ben ik van overtuigd
*********
Ik heb zin om eens een betoogje op te zetten over hoe poëzie te lezen.
Het lijkt me dat het vaak zo kan gaan bij gedichten lezen.
1) Je (*) leest en je denkt: "Oef, moeilijk. Ik kan er niets mee."
Misschien door losse woorden en zinnen die je niet begrijpt.
Vaak kan het komen doordat je het geheel niet te pakken krijgt.
Je wilt dat het gedicht als geheel tot je spreekt, dat jij dat verhaal begrijpt. Zoiets.
En dat wil dan #@#$@$#%$# niet lukken.
Woord voor woord lezen, zin voor zin proberen te begrijpen, is dan een remedie. Het kan helpen die onbegrijpelijke woorden en zinnen te verhelderen en het geheel stukje bij beetje beter aan te voelen.
2) Wat ook kan, is dat je leest en meteen een reactie hebt. "He! dat herken ik."
Je voelt melancholie, woede of vreugde en dan gaat het gedicht daarover. Meestal vul je dan de interpretatie met mensen en gebeurtenissen uit je leven die die gevoelens bij jou hebben opgewekt.
Daar is helemaal niets mis mee, prachtig dat een gedicht, dat taal dat met mensen kan doen. Het kan troost brengen, plezier, ontroering... Of misschien wel totale afkeer. Ook goed!
Maar ik heb het idee dat je iedereen toch een beetje te kort doet, jouzelf als lezer, de mensen die je van jouw interpretatie probeert te overtuigen en - als laatste maar niet de minste - de dichter (van alle sexen).
Jezelf omdat je je misschien te snel afsluit voor andere gevoelens, ervaringen, inzichten die het gedicht je ook nog te bieden heeft. Die je misschien daarvoor nog niet had, maar die wonder boven wonder ook bij je blijken te passen.
Om precies dezelfde reden de mensen die je zo graag wilt overtuigen.
Bovendien is er een kans dat je niet helemaal openstaat voor de interpretatie van de ander als die afwijkt van wat jij denkt.
Want jij snapt het! Je voelt het immers zo.
Tuurlijk, goed, prima.
Maar die ander snapt het ook en die voelt het ook zo.
En dat is even tuurlijk, goed, prima!
Waarom zou het niet beide kunnen?
Misschien zijn er zelfs nog wel hele andere mogelijkheden?
Ook ontneem je de ander en jezelf de kans om uit te wisselen. Wat gewoon leuk is om te doen. "Heee, vind jij dat? Daar zou ik nou nooit opgekomen zijn. Wat apart zeg. Boeiend!"
Tot slot: Doe je de dichter ook tekort? Ja, ik denk het wel.
Veel, misschien zelf wel (bijna) alle dichters wikken en wegen hun gedichten tot ze paars zien.
Moet ik nu een komma plaatsen of niet? Neem ik het ene woord of toch liever het andere? Passen die klanken wel mooi bij elkaar? Drukken ze uit wat ik wil? Is het ritme zoals ik het wil? Zet ik de woorden in deze volgorde of doe ik toch liever de omgekeerde zinsvolgorde? Moet dat woord blijven staan of kan het beter weg? enzovoort.
Ofwel: alles heeft een functie, waarvan de dichter vindt dat die zó het beste tot uitdrukking komt.
Zou jij als lezer in een keer begrijpen wat de dichters zeggen, waar ze zelf met bloederige moeite op hebben zitten zwoegen om het precies zó te zeggen? Het kan, maar ik geef je weinig kans.
Het minste wat je dan als lezer kunt doen is jezelf afvragen: Waarom nu juist die komma dáár, waarom dát woord en niet een ander, waarom dié klanken, waarom dát ritme, waarom dié zinsvolgorde, waarom die pauze daar? enzovoort.
Voor mij voelt het als arrogantie tegenover de dichter om te denken dat ik een gedicht heus wel begrijp zonder dat ik eerst analyseer of in elk geval een paar vragen over de verzen stel.
Nou is er niet zoveel mis met arrogantie op zijn tijd, maar in dit geval...
Ik voel me liever de gelijke van de dichters dan de betere.
Het geeft ook helemaal niet als ik niet al die vragen weet te beantwoorden.
Ook dat is poëzie, taal, kunst: er is iets ongrijpbaars aan. Het aloude
je ne sais quoi. Die suggestie, dat mysterie, dat 'ongrijpbare' hoeft niet bepoteld te worden, dat mag je heel laten.
Maar pas nadat je je stinkende best hebt gedaan en het gedicht aan een kruisverhoor hebt onderworpen.
Niet dat dat gepluis altijd moet. Bewaar me.
Ik kan ook stil genieten van een gedicht zonder al dat pluizen.
Anders zou ik waarschijnlijk snel mijn set fileermesjes ergens op een onvindbare plek begraven - en de poëziebundels in de moerassige gronden ernaast.
Maar toch, gedichten fileren, ik vind het fijn en mooi om te doen.
Het is mijn eerbetoon aan mezelf, de taal, de poëzie, de dichters.
----
(*) Met 'je' bedoel ik 'men', 'mensen in het algemeen'.
Het zijn manieren van lezen die ik vaak zie bij mensen die poëzie lezen.
'Pff, moeilijk, ik begrijp het niet. Weg ermee!' of 'Ja hoor, ik snap het helemaal' en dan weinig meer openstaan voor de mening van anderen. Beide manieren vind ik jammer. Er is zoveel meer mogelijk!
Grada
_________________
'Do you think it's a whoozle?'
Laatst aangepast door Grada op 01 dec 2007 02:34 pm, in totaal 6 keer bewerkt
Grada