Geplaatst: 29 jun 2005 07:50 pm
In mijn opinie is het lezen, uit elkaar halen, weer in elkaar zetten, enz. van een gedicht een activiteit die uit verschillende stappen bestaat.
Grofweg samengevat:
stap 1: de techniek
Vragen als
"wat is de vorm van het gedicht ?" Het kan een sonnet zijn, maar ook uit strofen van twee regels bestaan distichon), het kan een ballade zijn ... het kunnen vierregelaars zijn (quatrijnen) of drieregelaars (terzienen).
Rijmt het gedicht?
Eindrijm, alliteratie, of is het "vrij" , dwz zonder echt rijmschema, als het rijmt dan is het toeval. Oudere gedichten rijmen meestal. Maar soms wordt een echt rijmschema ergens pardoes onderbroken.
Ik zal daar wel eens een voorbeeld van plaatsen, hoewel ik dan moet uitwijken naar het Duits van Ingeborg Bachmann.
Hoe zit het met de interpunctie, het gebruik van leestekens zoals dubbele punt, gedachtenstreepje, komma enz.
Hoe lees je het (zonder naar de inhoud te vragen) ook wel het ritme genoemd.
Hier komen de antieke Grieken me te hulp met het ritme van de jambe, de trochee en de anapest. Spreek je het woord "jám-be" goed uit dat voel je meteen het ritme (beklemtoond, niet beklemtoond). Jambe is voor mij persoonlijk een echt wandeltempo en dat heeft ook betekenis voor het begrijpen van de inhoud.
Tussenstap: als je deze kenmerken hebt verzameld, lees het gedicht dan een paar keer hardop voor.
stap 2: de inhoud
Begin met de titel. Die is eigenlijk bedoeld als samenvatting van de inhoud in een of een paar woorden.
Neem dan zinnen in het gedicht die niet zo voor de hand liggen.
Een voorbeeld uit Wiegelied van Arie van den Berg, waar je de volgende zinnen kunt lezen (het gedicht is door mij op de site geplaatst)
maar als je denkt dat je het weet, blijkt alles anders
(dit is volgens mij de kernzin van het gedicht), geillustreerd door:
geen naam verkleint het raadsel van de dingen
wat namen weigert wil zichzelf zijn
,zo is dit leugenliedje deken voor jouw lippen, (let hier ook op de overgang van het ene setje regels, (distichon) naar het andere)
Lees het gedicht dan op z'n minst nog een paar keer waarbij je je langzaam realiseert wat de dichter je wil zeggen.
Dat is heel persoonlijk, het is geënt op je persoonlijke situatie, je gevoelens, maar zeker niet op je opleidingsniveau en/of kennispeil.
Dat wil zeggen: Iedereen kan gedichten lezen en mooi vinden, maar het kost wel moeite en tijd.
Soms kun je op internet besprekingen van gedichten vinden, zoals op deze mooie site.
Jammer genoeg zijn de meeste mensen in deze tijd van snelheid, oppervlakkigheid en vluchtigheid niet meer in staat te voelen waar de echte menselijke waarden te vinden zijn.
Wil je aan deze tijdgeest ontsnappen, lees dan gedichten!
André
_________________
een gedicht is het voertuig van mijn gevoel
