analyseren gedicht Thuiskomst - Ida Gerhardt

Geplaatst: 21 dec 2006 04:17 pm



Ik heb hier een gedicht van Ida Gerhardt:



Dit is mijn droom- het kleine huis aan de rivier;

het rusteloze scheren van de zwaluw gaat er

langs dak en raam; de roodborst nestelt bij de vlier.

Een schip zeilt traag voorbij; de bel luidt over 't water.



En als ik nader waar de dijk zich buigt door 't land,

richt kort zich op die in de lage tuin gebogen

over de spade staat,-en met de vrije hand

weert zij het helle licht beschuttend van de ogen.



Hoe ken ik dit gebaar, hoe is het mij vertrouwd,

dit sterke opzien van wie daag'lijks naar de lucht en

het wiss'lend, open water turend, rustig oud

werd in dit dijkland en zijn ruime wolkenvluchten.



Er is een scherp herkennen van elkaar en

dan komt zij langs het smalle klinkerpad gelopen,-

maar keert nog terug en stoot de stroeve huisdeur open.

Dit ogenblik-wat tellen zóveel bitt're jaren?



Ik heb nu dus de opdracht gekregen dit gedicht te analyseren, naar vorm en betekenis. Naar vorm dat lukt aardig, maar betekenis van gedichten zie ik niet zo.. misschien dat jullie me kunnen helpen?



Klopt dit allemaa? :

* metrum is jambe

*antimetri: strofe 2: over. (wat is hier het doel van?)

*elisie: bijvoorbeeld: daag'lijks, wiss'lend

*alliteratie: strofe4: stoot- stroef

*assonantie: strofe1: langs- dak- raam?

*personificatie: de dijk buigt zich door 't land.



zitten er nog meer stijlfiguren in?

wat is het rijmschema van de 4 strofen?

wat is bijvoorbeeld de inhoud van strofe 1?



Ik hoop spoedig iets van jullie te horen,

bedankt!

Eline Hol

Geplaatst: 21 dec 2006 11:38 pm



Een vlugge algemene analyse.



Dit gedicht is de droom is die ze al 'zoveel bittere jaren' koestert (of zich herinnert).



Laatste 2 regels:



dan komt zij langs het smalle klinkerpad gelopen,-

maar keert nog terug en stoot de stroeve huisdeur open.



Dit is het keerpunt, waar zelfs de droom die ze koestert zich tegen haar keert en haar confronteert met de werkelijkheid (of vrees). Diegene in de tuin vergeeft haar toch niet (ik vermoed dat er iets is gebeurt tussen de 2 personen, moeder/dochter of 2 geliefden of ...), verandert van gedacht en gaat naar binnen*. Daarna komt dan die laatste zin:



Dit ogenblik-wat tellen zóveel bitt're jaren?





Dit ogenblik: net wanneer de persoon zich omdraait en naar binnen gaat.

Wat tellen zoveel bittere jaren?: Misschien vraagt ze zich af of, als je de droom leest als een hoopvolle visie die wordt verwoest, het werkelijk zo zou verlopen, of de bitterheid door de jaren al wat is verminderd. Maar als de droom een herinnering is, een droom die telkenmale verandert in een nachtmerrie op het eind, dan kan die zin betekenen dat deze nachtmerrie zelfs na zoveel bittere jaren nog steeds even scherp is. (Het kan eigenlijk nog op veel meer manieren worden geïnterpreteerd)



* Zo lees ik het, men kan ook zeggen dat ze de deur verwelkomend openduwt en daar dan wacht. Dan is het een compleet ander gedicht.



Strofe 2 & 3:



Helle licht tegenhouden met de vrije hand, het sterke opzien naar de omgeving, rustig oud worden:



Symbolisch bedoeld? Dag in dag uit de moed niet verliezen, iedere keer opnieuw opkijken, de sleur en tegenslagen weerstaan, mogelijk het gemis van de dichter overleven.



Hoe ken ik dit gebaar, hoe is het mij vertrouwd:



Op het eerste gezicht, zeer letterlijk, herkenning van vroeger (ouders, buren, vrienden, minnares die dat ook deed/deden). Maar: de dichter moet deze dingen ook doorstaan, hetzelfde is ook haar bekend en vertrouwd.



Nu, ik heb dit maar vlug uitgetypt na een lezing of 2 dus neem dit zéker niet aan als waar (is trouwens onmogelijk met literatuur, er is geen één waarheid). Het kan goed zijn dat er fouten in mijn redenering zitten, maar het zal je misschien helpen om zelf iets in dit gedicht te zien.



Cid

Geplaatst: 23 dec 2006 11:03 am Onderwerp:



Voordat we biografische gegevens gaan inlezen in een gedicht, gaan we alle feiten van het vers verzamelen.



Vraag 1: Heeft het vers ook een titel? Antwoord: jazeker: THUISKOMST

Vraag 2: In welke bundel is het vers verschenen? In KOSMOS 1940.

Kosmos is haar eerste bundel. Ze was toen 35 jaar.



Nu gaan we het vers lezen:



De ik droomt haar thuiskomst. Ze (ik ga even uit van de veronderstelling dat de ik een vrouw is) beschrijft in strofe 1 het kleine huis aan de rivier. Het bepaalde lidwoord 'het' veronderstelt een bekend huis. Anders had ze 'een' gebruikt. Zwaluw en roodborst geven het huis perspectief. Het huis staat aan een rivier, waar een schip zeilt met een scheepsbel.



In strofe 2 gaat de droom door: de ik nadert het huis, waarin de tuin een vrouw staat te spitten. Die kijkt op en beschut met haar hand haar ogen tegen het felle licht.



Strofe 3: de ik herkent in haar droom dat gebaar. Het is haar zelfs vertrouwd. Ze neemt de tijd om in een paar regels dat opzien van de vrouw nader toe te lichten.



Strofe 4: De ik en de vrouw uit de tuin herkennen elkaar. De vrouw loopt haar tegemoet, maar keert terug en opent de huisdeur. Dat openen van de deur betekent veel voor de ik. Ze verzucht: 'Wat tellen zóveel bitt're jaren?'



Wat zegt die droom de lezer: Er komt iemand thuis na veel bittere jaren. Ze is dankbaar dat ze welkom is. Dat blijkt uit die veelzeggende laatste regel.





Nu ga ik naar de biografie van Gerhardt en ik vraag me af: kan ik daar wat mee?

Jazeker: Ze heeft een buitengewoon moeizame relatie gehad met haar ouders, vooral met haar moeder. In 1955 verscheen haar bundel LEVEND MONOGRAM. Het eerste deel is gewijd aan haar moeder. Ze schrijft daar onder andere



'zij, die mij heeft gedragen;

zij, die mij naar het leven stond

in al mijn levens dagen.'

(Gerhardt, 2001, p. 212)



Dat liegt er niet om. Tijdens haar studie is ze zelfs door haar ouders verbannen. Ze was niet meer welkom.



Ik ga nu niet meer zeggen over die rampzalige relatie met haar moeder. Het is duidelijk dat het vers THUISKOMST past in dit verhaal. Ze droomt in 1940 van verzoening, van welkom. Ze hunkerde als jonge vrouw naar herstel van de gebroken verhouding. Uit het feit dat ze in 1955 in LEVEND MONOGRAM nog schrijft dat haar moeder haar wilde verdrinken kunnen we de voorzichtige gevolgtrekking maken, dat het in wezen nooit meer goed is gekomen tussen die twee.



Dit zijn zomaar wat opmerkingen over de inhoud van THUISKOMST.



Leermomenten:



1. Citeer altijd het vers compleet met titel en bundel + jaar van verschijnen. En vermeld bij de naam van de auteur altijd de jaartallen.



2. Probeer eerst het vers te interpreteren door zo letterlijk mogelijk te lezen. Doe net of je niets van de auteur weet.



3. Laat ruimte voor onbegrepen woorden en zinnen. Liever iets open laten, dan onzin neerschrijven. Misschien vallen na herhaalde lezing onbegrepen stukjes op hun plaats.



4. Ga dan pas na of de biografie van de dichter je verder kan helpen bij het begrijpen van het vers.



5. De ik in een vers kan de dichter zijn. Je kunt wel zeggen dat dit vaak het geval is. Poëzie is in tegenstelling tot proza vaak autobiografisch. Zelfs bij indirecte lyriek heeft de dichter het meestal over zichzelf. Pas echter op: er zijn nogal wat uitzonderingen.



Ik laat de vorm van het vers nu onbesproken.

Ik vind dat de vragenstelster zelf ook wel wat mag doen. Laat die eerst maar komen met een uitvoerige analyse van de vorm. Dan wil ik daar wel iets over zeggen. Als de vragenstelster nog weinig weet van poëzieanalyse kan zij terecht op m'n site gert.slings.nu onder handleiding.



Gert

_________________

gert.slings.nu

Geplaatst: 28 dec 2006 03:23 pm



Ik heb alles op een rijtje gezet, maar nog een paar dingen..Moet ik het gedicht een kwatrijn noemen, omdat er strofes van vier versregels worden gebruikt? ik weet namelijk niet echt of je een gedicht zo kan noemen. Een antimetrie ben ik in het gedicht niet direct tegengekomen. Ik heb 1 personificatie: de dijk buigt zich door 't land. De dijk is een levenloos iets, dat kan zich niet buigen. Verder heb ik geen stijlfigurgen kunnen ontdekken. Wat betreft de verdeling mannelijk/vrouwelijk rijm, heb ik het volgende: strofe 1: mvmv

strofe 2: mvmv

strofe 3: mvmv

strofe 4: vvvv

Moet je een rijmschema over een heel gedicht doen, of per strofe? Bijvoorbeeld het rijmschema van strofe 1= abab

strofe 2= cdcd

strofe 3= efef

strofe 4= ghhg

Ik weet niet of je bij strofe 3 bijvoorbeeld bij en en wolkenvluchten of dat bij elkaar hoort.

En dan nog die functie van enjambement, want iedre keer weer terugkeert...



groetjes Eline

BerichtGeplaatst: 06 jan 2007 08:58 pm



Ik kan niet op alles antwoorden, Eline. Ik probeer een aantal dingetjes, maar vraag daarbij wel jouw medewerking.



1) volgens mij is het geen kwatrijn, want een kwatrijn is een gedicht dat uit 4 versregels bestaat.



2) Bij herlezen heb je volgens mij gelijk: het zijn jamben.

Je vroeg naar een antimetrie, ik kende de term niet en heb dit even opgezocht (het is wel antimetrie, en niet antimetri).

Ik heb het gevoel dat je wel eens gelijk zou kunnen hebben dat in strofe 2 "over" een antimetrie is. Tenzij je ovér ipv óver gaat lezen, ik heb geen idee of dat gedaan wordt, zo ja, dan is het geen antimetrie (misschien weet Gert daar meer over).



3) Mannelijke en vrouwelijke rijmen: ik wist niet dat deze termen nog gebruikt werden. Ben totaal vergeten wat dat is, dateert nog van mijn schooltijd... als jij eens uitlegt wat dat is, kan ik proberen te antwoorden.



4) Over het rijmschema:

je vraag is, als ik het goed begrijp, of je als het rijm in een nieuwe strofe verandert, ook een andere letter moet gebruiken. Eerlijk gezegd: geen flauw idee, heb me daarin nooit verdiept, maar het lijkt me wel logisch.

Kreeg je daarvan geen voorbeelden op school? De leraar moet dat toch kunnen uitleggen?!



5) nog over het rijm:

lucht en (2 woorden) en wolkenvluchten (1 woord) rijmen inderdaad op elkaar



6) enjambementen zijn nooit makkelijk om uitleggen (vind ik zelf); als jij er enkele uitzoekt kunnen we samen op zoek gaan naar de betekenis ervan. Graag ook jouw mening! Ben wel benieuwd naar de uitleg die je leraar/lerares over de functie van een enjambement gaf.



7) assonantie: "langs" en "dak" is een assonantie, raam volgens mij niet meer, want dat is een lange a (tenzij je het anders geleerd hebt???)





Dit was het voorlopig.

Groetjes. Tiba.



P.S. Er is een uitstekende, maar heel uitgebreide site met uitleg over alle mogelijke stijlfiguren. Ik zoek die nog op en bezorg de link.

Geplaatst: 06 jan 2007 09:14 pm



Hier de link over stijlfiguren:



users.raketnet.nl/m.van.elburg/fil_a.htm



Groetjes. Tiba.