Dat citeren ging niet helemaal goed, dus doe ik het maar gewoon met aanhalingstekens. ''De gespletenheid van de mens'', vind ik een mooi gevonden suggestie, lezer100. Past ook goed bij het idee van ''parken en woestijnen''.
Ik heb steeds meer het idee dat ik het gedicht begrijp. Het portretje blijft interessant. Het eerste gedicht van de bundel eindigt met:
Hield hij niet meer van me, later
dat hij zo maar is vertrokken?
Dit is duidelijk een verloren liefde, maar zo maar vertrokken kan opnieuw twee kanten op. Het kan gaan over het vertrekken naar het 'hiernamaals' door misschien ook zelfmoord, maar het kan ook zijn dat deze persoon een ander heeft, is weggegaan om wat voor reden dan ook en uitgekeken is op de ik-persoon.
In het tweede gedicht wacht de ik-persoon op brieven. De grootste angst van de ik-persoon is om geen brieven te krijgen, alleen te blijven. Ook hier is het niet duidelijk van wie die brieven zouden moeten komen. De partner die de ik-persoon heeft verlaten? Totaal iemand anders? Zeker door ''Hield hij niet meer van me'', krijg wel het idee dat er een hele grote twijfel is bij de ik-persoon en misschien ook wel dat de ik-persoon aan zichzelf twijfelt.
Afijn, om een lang verhaal kort te maken. Het portretje kan nog steeds alle kanten op, maar de betekenis is een stuk helderder geworden. Ik zie nu wel hoe het thema van een bundel je soms in de richting van een betekenis van de inhoud kan brengen.
Dat brengt me wel weer tot een nieuw dilemma. Als ''gespletenheid van het bestaan'' het belangrijkste thema is, hoe past het gedicht ''De idioot in het bad'' daar dan bij?
Met opgetrokken schouders, toegeknepen ogen,
Haast dravend en vaak hakend in de mat,
Lelijk en onbeholpen aan zusters arm gebogen,
Gaat elke week de idioot naar 't bad.
De damp die van het warme water slaat
Maakt hem geruster : witte stoom…
En bij elk kledingstuk, dat van hem afgaat,
Bevangt hem meer en meer een oud vertrouwde droom.
De zuster laat hem in het water glijden,
Hij vouwt zijn dunne armen op zijn borst,
Hij zucht, als bij het lessen van zijn eerste dorst
En om zijn mond gloort langzaam aan een groot verblijden.
Zijn zorgelijk gezicht is leeg en mooi geworden,
Zijn dunne voeten staan rechtop als bleke bloemen,
Zijn lange, bleke benen, die reeds licht verdorden
Komen als berkenstammen door het groen opdoemen.
Hij is in dit groen water nog als ongeboren,
Hij weet nog niet, dat sommige vruchten nimmer rijpen,
Hij heeft de wijsheid van het lichaam niet verloren
En hoeft de dingen van de geest niet te begrijpen.
En elke keer, dat hij uit 't bad gehaald wordt,
En stevig met een handdoek drooggewreven
En in zijn stijve, harde kleren wordt gesjord
Stribbelt hij tegen en dan huilt hij even.
En elke week wordt hij opnieuw geboren
En wreed gescheiden van het veilig water-leven,
En elke week is hem het lot beschoren
Opnieuw een bange idioot te zijn gebleven.
De enige manier waarop ik dit gedicht kan binden aan het thema ''de gespletenheid van de mens'' is het idee dat deze man, een zwakzinnig persoon die wat gespannen naar het bad gaat. ''lelijk en onbeholpen aan zusters arm gebogen''. Het onbeholpen laat duidelijk zien dat het ongemakkelijk is, de ''idioot'' moeite heeft.
Vervolgens kan de persoon in bad. Een situatie de hem ontspant. Een plek die vertrouwt voelt, een bijzondere gebeurtenis in de week van deze persoon.
Als de persoon vervolgens weer het bad uit moet stribbelt de ik-persoon tegen.
De persoon is in ieder geval totaal verschillend voor, tijdens en na het baden. Het gedicht is daardoor ook cyclisch, het begint met een persoon die onbeholpen is, daarna voelt de persoon zich veilig en vertrouwd om vervolgens terug te keren naar de begintoestand. Het heeft daardoor ook iets weg van ''de gespletenheid van de mens'', de duale gevoelens van de ik-persoon. Ik heb alleen het idee dat er meer achter zit, maar daar kom ik niet helemaal uit.
Iemand suggesties?
Bedankt voor de al gegeven antwoorden en de (hopelijk) toekomstige antwoorden.