Geplaatst: 30 dec 2007 02:24 pm
Op de Bespiegelingen der geneeskunde van de edele heer dr. Tulp, burgemeester en raad van Amsterdam
Nergens vindt men waarder TULP
dan die leeft om nooit te sterven,
en schakeert de blaên en verven
naar den aard tot 's mensen hulp ;
die ten steun van 't zwakke leven
alle bedden, waar zij staat
opgeloken, komt te baat
en verkwikt met raad te geven -
als de bloemen in hun koorts
op de stelen gans verlegen
kwijnen, flauw door mist en regen,
of versmacht door 's hemels toorts.
Wie zich wil bijtijds beraden,
bezige Amstels Hippocraat,
die zich nog gebruiken laat
in zijn onverwelkb're bladen.
Menig leert uit 's meesters mond
en een anders oog en oren,
dit vernuft kon dieper boren,
op ervarenheid gegrond.
Wie het leven aan wil kweken
door de heilzame artsenij
leert nu veilig, op een rij,
onderkennen 's lijfs gebreken.
Maar gelijk het lichaam hier
wordt geholpen en genezen
door het gadeslaan en lezen
van dit doorgeleerd papier -
zo begint onz' stad te bloeien
door des burgemeesters plicht,
die de last des volks verlicht
door zijn schouders te vermoeien.
Want de burgerlijke staat,
bij een lichaam recht geleken
onderwarig aan gebreken,
wordt geheeld door wijze raad.
Als er strijd valt in de leden
en 's lands welvaart steent en zwicht
om het regelloos gewicht
der veraarde vochtigheden ;
als de gele en zwarte gal,
slijm en bloed van hitte woelen,
valt de landkoorts zwaar te koelen,
die het hart drijgt bovenal.
Doch deez' land-arts kan vermeren
en vermind'ren met verstand,
dat de steden en het land
door de vrijheid triomferen.
's Is de kunst die neemt en geeft,
elk kan stillen en vernoegen.
Wie zich dus als artsen droegen,
hebben 't land te kort geleefd.
Zij verdienen lofgedichten,
want, indien men 't gadeslaat,
't is geen minder kunst een staat
te behouden dan te stichten.
Dit gedicht verscheen voor het eerst in 1660, en heeft als onderwerp Nicolaas Tulp (dit zowel in zijn functie van geneesheer, als van politicus).
nl.wikipedia.org/wiki/Nicolaes_Tulp
In zijn functie van
geneesheer wordt hij vergeleken met de tulp (tevens ook zijn naam). Bloem en bladeren staan symbool voor de auteur, het boek en de zieken. In zijn functie van
politicus wordt hij vergeleken met een geneesheer, maar dan niet van individuele patiënten, maar van de staat (een
land-arts).
Vers 25-29 vormt de overgang tussen beide delen.
raad : lid van de gemeenteraad
verven : kleuren
's hemels toorts : de zon
Hippocraat : Hippocrates, Griekse geneesheer uit de Oudheid
't land : voor het land
onverwelkbre bladen : boek
vermeren en vermind'ren met verstand : namelijk de landkoorts
Rutger
_________________
Geduld, eenvoud en mededogen (Tao).
blog.seniorennet.be/mijn_boekenhoekje
